Türk Dil Kurumu tatili, “okul, meclis, adliye gibi kurumların yasa gereğince, çalışmasını durdurduğu ya da kapalı bulunduğu dönem” olarak tanımlıyor. Bu tanıma baktığımızda iki önemli unsur dikkat çekiyor. Birincisi tanımda geçen “yasa gereği” ifadesi. Yani tatil kavramı bir zorunluluk. “Ben bu yıl hiç ara vermeden okula devam edeceğim ya da iki yıl da bir tatil yapmak istiyorum”  diyemiyorsunuz. Hepimiz için tatil öncelikle bir gerekliliği ifade ediyor. Tanım içindeki ikinci önemli unsur ise “çalışmayı durdurmak.” Tatilin tanımı içinde yaptığınız işten uzak kalmak, çalışmayı durdurmak var.

Tatilde olabilmenin temel koşulu mesai zamanında mesaide olabilmekten geçer. Pek çok öğrenci ve çalışan oldukça uzun bir eğitim- öğretim sürecinin sonunda tatil giriyor olmanın yaratacağı büyük mutluluk arifesinde. Tam da bu noktada tatilin sizin için anlamını bir kez daha gözden geçirmek faydalı olacaktır. Sanal ortamda özellikle gençlerin yorum yaptıkları sözlük gruplarına bakıldığında yüzlerce farklı tatil tanımı bulmak mümkündür. Çünkü her birimiz için bu kelimenin farklı bir anlamı, farklı bir çağrışımı vardır. Daha ilk hece çıktığında dalga sesi duyanlar, güneşin sıcaklığını teninde hissedenler, izleyeceği filmlerin fragmanlarını görenler, okuyacağı kitapları hayal edenler ya da uykunun kollarına kendini bırakarak göreceği rüyaları özleyenler…

Önümüzdeki uzun yaz tatili öncesinde her çocuğa aynı reçeteyi sunmak işte tam da bu nedenle işe yaramaz görünüyor. “Tatili Verimli Geçirmenin Yolları”, “1001 Tatil Önerisi” gibi bir yazıyı kaleme almak, bireysel farklılıkları göz ardı etmek anlamına gelecektir. Her bireyin gündelik ihtiyaçlarının farklılığı gibi tatil ihtiyaçlarının da farklı olacağı göz önüne alınmalıdır.  Elbette bu ihtiyaçlar karşılanırken dikkat edilecek noktalar olacaktır.

Unutulmamalıdır ki; “İnsanlar öğrendiklerinin yüzde yetmiş beşini bir haftada, yüzde altmış altısını bir günde, yüzde elli dördünü bir saat içinde unutuyor” cümlesinin yüzde elli dördünü bir saat sonra hatırlamayacaksınız! Bu kadar iyi ve hızlı çalışan bir unutma sistemi var iken, uzun tatil dönemleri öğrenilen malzemenin ve elde edilen kazanımların devamını sağlayacak nitelikte olacak şekilde planlanmalıdır.

Tatil dönemi içinde ekrandan uzak kalmayı beklemek çok da gerçekçi sayılmayacak bir beklentidir. Ekran ile anlatılmak istenen tüm dijital ekranlardır. Bu tanım içine evlerimizdeki büyük ekran televizyonlardan, elimizdeki telefonların küçük ekranlarına kadar, tümü dahil edilmiştir. Tatil döneminde ekran kullanımı konusunda yapılacak olan bir planlamanın, diğer zamanlarda olduğundan çok önemli farklılıklar göstermemesi gerekir. Ekran kullanımı konusunda iradeli bir davranış sergileyebilmek için yaşamın diğer bölümlerinde ve dönemlerinde irade kullanabilmek önemlidir. İrade tıpkı vücudumuzdaki kas grupları gibi, yapılan egzersizlerle güçlenecektir. Kontrolsüz bir ekran kullanımı tatil döneminde bile olsa, irade zayıflığına neden olacak ve ilerleyen zamanlarda bu konuda kontrolü güçleştirecektir.

Tatil dönemi programı hazırlanırken, müze, sergi, kütüphane, tiyatro, konser gibi kültürel faaliyetlere yer vermek önemlidir. Tüm yaşantımızda olduğu gibi, tatil davranışlarımızda öğrenme ve aktarım ile şekillenir. Tatilin tamamıyla kontrolsüz ve boş geçen bir zaman dilimi olarak değerlendirildiği bir aile ortamında, bulunan çocuklardan farklı bir tatil yorumu beklenemez. Aile büyükleri her konuda olduğu gibi bu konuda da çocuklarının önemli modelleridir.

Sanal sözlüklerden birinde tatil “ ortalama bir öğrenciyi uyur durumdan kırk beş derece dik konuma getirmenin en kısa yolu” olarak tanımlanmıştır. Elbette bu tanımda olduğu gibi yeni çalışma dönemine enerji ve motivasyon depolamak için, tatil döneminde ağırlıklı zamanın dinlenme, eğlenme, sportif ve kültürel aktivitelere ayrılması normaldir. Ancak tekrar hatırlanması ve hatırlatılması gerekir ki; “tatil tamamen boş ve kontrolsüz geçirilecek bir zaman dilimi değildir.”

Tatil dönemi içinde, genel rutinin dışına çıkmak, izcilik ya da yaz kampına katılmak, çadırda kalmak, doğayla baş başa olmak, balığa çıkmak, ormanda doğa yürüyüşüne katılmak, doğup büyünen yerlere bir gezi planlamak, yardım kuruluşlarında gönüllü olarak çalışmak, yeni tecrübeler deneyimlemek, her birimiz için heyecan verici ve akılda kalıcı olacaktır.

Tatil planı hazırlanırken tüm ailenin onayından geçen bir program hazırlamak da önemli ve etkili bir yoldur.

Başlangıçta verdiğimiz tatil tanımına dönecek olursak, yaptığınız işi durdurmak, ara vermek ifadesi akılda tutulmalı ve yapılacak programda her ne olursa olsun “tatilin tatil olması unutulmamalıdır.”

Tatil gibi tatiller dileğiyle…